Crowdfunding udziałowy – jak działa?
Crowdfunding udziałowy to forma finansowania firmy, w której przedsiębiorstwo pozyskuje kapitał od wielu inwestorów, oferując im w zamian udziały lub akcje. Inwestor nie pożycza więc pieniędzy spółce, lecz obejmuje część jej kapitału. Jeśli firma się rozwija i zwiększa swoją wartość, wartość inwestycji może wzrosnąć. Jednocześnie inwestor ponosi ryzyko utraty części lub całości zainwestowanych środków.
Jak działa crowdfunding udziałowy?
Mechanizm można przedstawić w kilku krokach. Spółka najpierw określa, ile pieniędzy chce pozyskać i na co zamierza je przeznaczyć, np. rozwój produktu, zakup sprzętu, ekspansję na nowy rynek czy zwiększenie skali działalności. Następnie przygotowuje ofertę inwestycyjną, w której określa m.in. liczbę i rodzaj oferowanych akcji lub udziałów oraz ich cenę.
Oferta trafia na platformę finansowania społecznościowego. Potencjalni inwestorzy mogą zapoznać się z informacjami o przedsiębiorstwie, warunkach emisji i ryzykach. Jeżeli inwestor zdecyduje się na udział w kampanii, wpłaca określoną kwotę i obejmuje oferowane instrumenty. Po pomyślnym zakończeniu emisji spółka otrzymuje pozyskany kapitał, a inwestor staje się akcjonariuszem lub wspólnikiem na zasadach określonych w ofercie.
Skąd bierze się zysk inwestora?
Inwestor może zarobić przede wszystkim wtedy, gdy wartość spółki wzrośnie. Przykładowo, jeśli obejmie akcje po cenie odpowiadającej wycenie spółki na poziomie 10 mln zł, a po kilku latach firma będzie wyceniana na 30 mln zł, jego udziały mogą być warte odpowiednio więcej. Nie oznacza to jednak automatycznego zysku – konieczne jest jeszcze znalezienie nabywcy i możliwość sprzedaży instrumentów.
Drugą możliwością jest dywidenda, czyli wypłata części zysku spółki akcjonariuszom. Nie jest ona jednak gwarantowana. Decyzja o podziale zysku zależy od sytuacji przedsiębiorstwa i obowiązujących zasad korporacyjnych.
Ile można zainwestować i jak duża może być emisja?
W przypadku regulowanego crowdfundingu udziałowego w Unii Europejskiej łączna wartość ofert danego właściciela projektu objętych unijnym rozporządzeniem crowdfundingowym nie może przekroczyć 5 mln euro w okresie 12 miesięcy, przy uwzględnieniu zasad określonych w rozporządzeniu.
Dla inwestora ważniejsze od samej wysokości emisji jest to, jaki procent firmy otrzymuje za określoną kwotę. Przykładowo spółka może oferować 10% udziałów za 1 mln zł. Oznacza to, że przed emisją przedsiębiorstwo jest wyceniane na 9 mln zł, a po objęciu nowych udziałów – przy założeniu pełnej emisji – na 10 mln zł. Taka informacja pozwala ocenić, czy cena oferowanych udziałów odpowiada przedstawianej wycenie firmy.
Czy crowdfunding udziałowy jest bezpieczny?
Nie jest to inwestycja pozbawiona ryzyka. W przypadku niepowodzenia biznesu wartość akcji lub udziałów może spaść nawet do zera. Dodatkowym problemem może być ograniczona możliwość sprzedaży inwestycji. Dlatego przed zainwestowaniem pieniędzy warto sprawdzić przede wszystkim model biznesowy spółki, jej wyniki finansowe, zadłużenie, wycenę, cel emisji oraz zasady późniejszego wyjścia z inwestycji. KNF wprost wskazuje na ryzyko utraty kapitału i zaleca inwestowanie wyłącznie w projekty, które są dla inwestora zrozumiałe.
Jaką rolę ma platforma crowdfundingowa?
Platforma jest pośrednikiem organizującym proces finansowania społecznościowego. W Polsce regulowany crowdfunding udziałowy podlega przepisom unijnym oraz krajowym, a od 10 listopada 2023 r. usługi finansowania społecznościowego na cele gospodarcze mogą świadczyć wyłącznie dostawcy posiadający odpowiednie zezwolenie. Nadzór nad tym rynkiem sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego.
W praktyce crowdfunding udziałowy pozwala więc firmie zamienić zainteresowanie wielu osób kapitałem na realne finansowanie rozwoju. Inwestor w zamian za pieniądze otrzymuje udział w przedsiębiorstwie i możliwość uczestniczenia w jego przyszłym wzroście. Kluczowe jest jednak to, że potencjalny zysk nie jest gwarantowany, a kapitał nie podlega zwykłemu zwrotowi tak jak pożyczka – inwestor ponosi ryzyko związane z wynikami konkretnej spółki.
